Saksókn í Berlín rannsakar leigjendur „Rússneska hússins“ vegna gruns um refsiðgripi
Bókabúðin MnogoKnig á fyrstu hæð, veitingastaður og vegabréfaskrifstofa í anddyri eru ennpá opin í húsaginuð þrátt fyrir lokunarákvörðun þýsku stjórnarinnar.
Helstu atriði
- Saksóknarembættið í Berlín rannsakar óþekkinga einstaklinga og leigjendur „Rússneska hússins" fyrir grun um brot gegn Außenwirtschaftsgesetz.
- Þrátt fyrir lokunarákvörðun halda MnogoKnig bókabúðin á fyrstu hæð, veitingastaður og vegabréfaskrifstofa í anddyri áfram aðskipta.
- „Rússneska húsið" í Berlín er hluti af „Rossotrudnichestvo", sem hefur verið á refsilista ESB síðan 2022 vegna innrásar Rússlands í Úkraínu.
- Samkvæmt fjarmálaráðuneyti Þýskalands telst hvert gjald sem „Rossotrudnichestvo" hagnast á vera brot á refsiákvæðum.
- Þýska stjórnin ákvað að loka rússneska ræðismannaskrifstofunni í Bonn fyrir 18. september og rifta samningnum um „Rússneska húsið" í Berlín.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Rannsóknin sýnir hvort Þýsk stjórn getur beitt ESB-refsiaðgerðum gegn rússnesku ríkistengdu menningarhúsi á þýskum grundvelli. Þrátt fyrir lokunarákvörðun halda nokkrir staðir innan hússins áfram starfsemi, sem vekur spurningar um árangur aðgerðarinnar. Málið er hluti af víðtækari þýsku viðbrögðum við grun um rússneskar njósnir og spillingar á þýsku yfirráðasvæði.
Hvað gerðist
Saksóknarembættið í Berlín rannsakar grun um brot á lögum um alþþjóðaviðskipti (Außenwirtschaftsgesetz) hjá leigjendum eða óþekkingum aðilum í „Rússneska húsinu" í Berlín. Þýska stjórnin hafði þegar ákveðið að loka menningarhúsinu og enda slíki tvíhliða menningar- og samvinnusamning frá 2011. Þrátt fyrir þá ákvörðun eru MnogoKnig bókabúðin á fyrstu hæð, veitingastaður og vegabréfaskrifstofa í anddyri enn opin. „Rússneska húsið" er hluti af „Rossotrudnichestvo", rússnesku ríkisholtsins sem hefur verið á refsilista ESB síðan 2022 vegna innrásar Rússlands í Úkraínu. Samkvæmt fjarmálaráðuneyti Þýskalands telst hvert gjald sem stofnunin greyrir af vera brot á refsiákvæðum. Þýska stjórnin ákvað einnig að loka rússneska ræðismannaskrifstofunni í Bonn fyrir 18. september. Húsið sjálft er vilt í eign rússneska síms ríkis samkvæmt samningi frá 2013 sem kveður á um 99 ára leigutíma. Það er óljóst hvaða aðilar stjórna hinum opnu stöðum og hver hagnast á starfsemi þeirra.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Bæði upplýsingar úr úkraínskum miðlum (Укрінформ og Українська правда) eru á úkraínsku og setja frásögnina í samhengi við framkvæmd refsiaðgerða. Þau leggja áherslu á að refsiaðgerðir ESB gegn „Rossotrudnichestvo" hafi verið í gildi síðan 2022 og að fjarmálaráðuneyti Þýskalands telji hvert gjald sem stofnunin greyrir af vera brot. Úkraínsku miðlarnir tengja rannsóknina víðtækari þýsku viðbrögðum við grunnar um rússneskar spillingar í Leipzigu/Halle flugvellinum og víðtækari stjórnmálaaðgerðum gegn rússneskum stofnunum.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um hvort ábyrgð á spillingu í Leipzigu/Halle flugvellinum sé opinberlega lögð á Rússland. Ukraínska heimildin rekur opinbera ákæru til utanríkisráðherra Þýskalands, Johann Wadephul, 1. september, á meðan önnur rekur opinbera ákæru um „hybrid attack" til fyrrverandi utanríkisráðherra Annalena Baerbock sama dag.
Baksvið
„Rossotrudnichestvo", rússneska ríkisholtsins sem rekur „Rússneska húsið", hefur verið undir ESB-refsiaðgerðum síðan 2022 vegna innrásar Rússlands í Úkraínu. Þann 1. september tilkynnti utanríkisráðherra Þýskalands, Johann Wadephul, um aðgerðir í kjölfar spillingar í Leipzigu/Halle flugvellinum sem stjórnvöld rekja til Rússlands. Þýska stjórnin ákvað einnig að loka rússneska ræðismannaskrifstofunni í Bonn fyrir 18. september og rifta tvíhliða menningarsamningnum. Atvikið í Leipzigu/Halle fól í sér sprengihölrið sem fannst nálægt úkraínsku flutningaflugvél af gerð An-124; rannsókn The Telegraph og Welt am Sonntag benti til að rússneskur ríkisborgari, sem talinn er tengdur GRU, hafi líklega skipulagt atburðinn.