Rinkēvičs: Flest NATO-ríki gætu ekki varið sig fyrir rússnesku eldflaugaskoti
Edgars Rinkēvičs, forseti Lettlands, sagði í viðtali við The Guardian í Washington að flest NATO-ríki mynduu ekki geta varið sig fyrir rússnesku eldflaugaskoti ef átöukin víkkuðu út, og að Evrópa sé ekki að fylgja þróun dróna- og loftvarnartækni í Úkraínu. Varnaðarorð hans bættust við hliðstæðum yfirlýsingum frá Póllandi og Litháen um mögulegar rússneskar árásir á NATO-yfirráðasvæði.
Helstu atriði
- Edgars Rinkēvičs, forseti Lettlands, sagði í viðtali við The Guardian að Evrópa sé ekki að fylgja þróun dróna- og loftvarnartækni í Úkraínu.
- Rinkēvičs sagði að tækniþróun drónavopna í Úkraínu gangi „sem eldingar“.
- Hann sagði flest NATO-ríki ekki geta varið sig fyrir rússnesku eldflaugaskoti ef átöukin víkkuðu út.
- Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, sagði að Rússland gæti ráðist gegn NATO-löndum sem styðja Úkraínu með drónum eða eldflaugum á næstu mánuðum.
- Kęstutis Budrys, utrikisráðherra Litháen, sagði að Litháen hafi upplýsingar um að Rússland undirbúi blandaðar árásir gegn bandamönnum Úkraínu.
- Donald Trump sagði í svari við áhyggjum Tusk: „Ég held að þau hafi þegar verið að ráðast gegn bandamönnum Úkraínu. Þau hafa verið að ráðast gegn bandamönnum Úkraínu í um fimm ár.“
- Bandaríkin hafa íhugað að flytja framleiðsluleyfi fyrir Patriot-eldflaugakerfi til Úkraínu og Evrópu, en samningur hefur ekki enn náðst.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Yfirlýsingar æðstu stjórnenda NATO-ríkja um að bandalagið geti ekki varið sig fyrir rússnesku eldflaugaskoti varpa óvissu á trúverðugleika 5. greinar NATO-sáttmálans. Rinkēvičs lýsir Úkraínu sem tæknilegum viðmiðunarstað fyrir drónavápaþróun sem NATO er ekki að fylgja. Samhliða varnaðarorðum frá Póllandi og Litháen, og viðbrögðum Bandaríkjanna, sýna þetta auknar áhyggjur bandamanna af útbreiðslu átakanna á NATO-yfirráðasvæði. Fjöllöngun afhendinga á Patriot-eldflaugum og möguleg leyfisskráning á Patriot-framleiðslu benda til lengri tíma loftvarnarvanda fyrir Úkraínu og Evrópu.
Hvað gerðist
Edgars Rinkēvičs, forseti Lettlands, veitti The Guardian viðtal í Washington þar sem hann sagði að Evrópa væri ekki að fylgja þróun dróna- og loftvarnartækni í Úkraínu, sem hann lýsti sem þróun „sem eldingar“. Hann sagði flest NATO-ríki ekki geta brugðist við rússnesku eldflaugaskoti ef átöukin næðu til NATO-lands, og bætti við að loftvarnarkerfi, drónavarnir og eldflaugavarnir hafi alvarleg vandamál bæði í Úkraínu og í Evrópu/NATO. Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, og Kęstutis Budrys, utrikisráðherra Litháen, sögðu báðir að fyrirliggjandi upplýsingar bendi til að Rússland undirbúi blandaðar árásir gegn löndum sem styðja Úkraínu á næstu mánuðum. Donald Trump svaraði áhyggjum Tusk með því að segja Rússland hafa þegar verið að ráðast gegn bandamönnum Úkraínu í um fimm ár. Rinkēvičs benti jafnframt á að Rússland muni auka hernaðarlega virkjun eftir staðarkosningar, nota veturinn til að sækja fram í Úkraínu og reyna að aftra löndum frá áframhaldandi stuðningi. Úkraína og evrópskir bandamenn eru að glíma við tafir á afhendingum mikilvægra eldfinga fyrir Patriot- og önnur loftvarnarkerfi; Bandaríkin hafa íhugað að flytja Patriot-framleiðsluleyfi til Úkraínu og Evrópu en ekki náð samningi. Þýsk sjúkrahús eru undirbúin, Litháen hefur uppfært rýmingaráætlanir og NATO-herlið æfir í Eystrasaltsríkinu vegna ógna. Fundur Donalds Trumps og evrópskra leiðtoga er áætlaður á tímabili allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna í New York 22.–28. september.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Úkraínskir miðlar eru ekki sammála um tímalínu sem Rinkēvičs gaf fyrir það hvenær núverandi evrópsk loftvarnarundirbúningur verði úreltur: LIGA.net greinir frá miðju ári 2027, en ZN.UA og Європейська правда segja miðju næsta árs (miðju 2026).
Baksvið
Skýrsla bandaríska þjóðaréttarstofnunar Bandaríkjaþings (CBO) áætlar að Bandaríkin hafi notað næstum því tvo þriðju birgða mikilvægra eldfingja í stríði við Iran og að endurnýjun þeirra geti tekið a.m.k. fimm ár. Rinkēvičs segir að tæknileg leyfismál standi enn í vegi fyrir samkomulagi um Patriot-framleiðsluleyfi til Úkraínu og Evrópu. Hvít-rússneskar hersveitir hafa haldið stórar æfingar nálægt Litháen. Áætlaður er fundur Donalds Trumps og evrópskra leiðtoga á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í New York 22.–28. september.