Zelensky setur persónulegar þvingunaraðgerðir gegn fyrrverandi blaðamannafulltrúa sínum Yuliu Mendel
Forseti Úkraínu Volodymyr Zelensky undirritaði 13. september 2026 þrjú úrskurð sem innleiddu ákvarðanir Öryggisráðs landsins um þvingunaraðgerðir. Með úrskurði nr. 901/2026 voru persónulegar refsiaðgerðir settar gegn Yuliu Mendel, fyrrverandi blaðamannafulltrúa forseta, og níu ríkisborgurum Rússlands. Sama dag voru einnig samþykktar þvingunaraðgerðir gegn 29 rússneskum borgurum og fyrirtækjum tengdum rússneska ríkisfyrirtækinu Rostec, ásamt 20 skipum svokallaðs skuggaflotans Rússa.
Helstu atriði
- 13. september 2026 undirritaði Zelensky úrskurð nr. 901/2026 sem innleiddi þvingunaraðgerðir Öryggisráðsins gegn Yuliu Mendel og níu ríkisborgurum Rússlands.
- Mendel, fædd 3. september 1986, er eini úkraínski ríkisborgarinn á listanum; aðgerðirnar taka til frystingar eigna, banns við viðskiptum, inn- og útgöngubanns og aðgangs takmörkunar að samfélagsmiðlum hennar.
- Sumar aðgerðanna eru ótímabundnar, aðrar giltu í tíu ár; tillagan kom frá Öryggisþjónustu Úkraínu (SBU).
- Sama dag undirritaði Zelensky úrskurð nr. 899/2026 gegn 29 ríkisborgurum Rússlands og 29 fyrirtækjum tengdum Rostec, og úrskurð nr. 900/2026 gegn 20 skipum skuggaflotans undir fánum Líberíu, Palaú, Síerra Leone, Barbados og Marshalleyja.
- Í maí 2026 sagði Mendel í viðtali við Tucker Carlson að Zelensky væri tilbúinn að afhenda Donbas til Rússlands árið 2022 og sakaði hann um peningaþvætti og fíkniefnanotkun; Miðstöð baráttu gegn upplýsingafals sagði staðhæfingarnar samræmast rússneskum áróðurssögum.
- Mendel lýsti því yfir á Facebook að hún hefði búist við þvingunaraðgerðunum og að ákæra um landráð væri í vinnslu; Hvíta-Rússlands-blaðamannafulltrúi Zelenskys, Dmytro Lytvyn, sagði fullyrðingar hennar óáreiðanlegar.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Þvingunaraðgerðirnar beinast að fyrrverandi innanstarfsmanni forsetaskrifstofunnar sem hefur opinberlega stillt sig á hlið rússneskra frásagna í erlendum fjölmiðlum. Aðgerðin er hluti af víðtækari úkraínskum þvingunaraðgerðum gegn rússneskum áróðri, varnariðnaði og skuggaflotanum, og undirstrikar stjórnarinnar túlkun á því að tiltekin gagnrýni á forystunni falli undir rússneska upplýsingastríðið.
Hvað gerðist
Forseti Úkraínu Volodymyr Zelensky undirritaði 13. september 2026 þrjú úrskurð sem innleiddu ákvarðanir Öryggisráðs landsins og varðaþvingunaraðgerðir. Með úrskurði nr. 901/2026 voru persónulegar refsiaðgerðir settar gegn Yuliu Mendel, fyrrverandi blaðamannafulltrúa forseta, og níu ríkisborgurum Rússlands. Mendel er eini úkraínski ríkisborgarinn á listanum og aðgerðirnar taka til frystingar eigna, banns við viðskiptum, inn- og útgöngubanns, ótímabundinna refsiaðgerða og takmörkunar á aðgangi að samfélagsmiðlum hennar (Instagram, X og Facebook). Sumar aðgerðanna eru ótímabundnar, aðrar giltu í tíu ár. Tillagan um aðgerðir gegn Mendel kom frá Öryggisþjónustu Úkraínu. Sama dag undirritaði Zelensky úrskurð nr. 899/2026 um þvingunaraðgerðir gegn 29 ríkisborgurum Rússlands og 29 fyrirtækjum tengdum ríkisfyrirtækinu Rostec, sem talið er sjá um allt að 80% af hergagnasölum og hernaðarvörum sem Rússland notar í stríði sínu gegn Úkraínu, þar á meðal „Interprofavia“, „Kalashnikov-GSN“, „Triada-Tactika“ og „Shvabe-Media“. Jafnframt var úrskurður nr. 900/2026 undirritaður um þvingunaraðgerðir til tíu ára gegn 20 skipum skuggaflotans undir fánum Líberíu, Palaú, Síerra Leone, Barbados og Marshalleyja. Úkraína hefur lýst því yfir að upplýsingar um aðgerðirnar verði sendar samstarfsaðilum til samræmingar í alþjóðlegum lögsagnarumdæmum.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir fjölmiðlar setja þvingunaraðgerðirnar fram sem eina samræmda aðgerð sem sameinar persónulegar aðgerðir gegn Mendel og rússneskum áróðursmönnum, aðgerðir gegn Rostec-tengdum fyrirtækjum og skipum skuggaflotans. Frásögnin leggur áherslu á opinber viðbrögð: skrifstofa forseta og Miðstöð baráttu gegn upplýsingafals lýstu fullyrðingum Mendel sem óáreiðanlegum og í samröndum við rússneskan áróður, og ráðstuhlutinn í forsetasamskiptum, Dmytro Lytvyn, sagði hana ekki hafa átt þátt í samningaferlinu. Sumir miðlar tengja tímasetninguna við fyrirhugaðan fyrirlestur Mendel í Evrópuþinginu í Strasbourg þann 16. september, skipulagðan af þýska öfgahægriflokknum AfD (Alternative für Deutschland).
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Eina erlenda uppspretta á ensku í safnasafninu, asersk fréttastofan APA, fjallar um málið á þröngu formi og nefnir aðeins að „Zelensky beiti þvingunaraðgerðum gegn fyrrverandi blaðamannafulltrúa sínum" án þess að gera grein fyrir víðtækara þvingunaraðgerðapakka, efni viðtalsins við Carlson eða áróðurssamhengi. Ekki eru aðrar alþjóðlegar uppsprettur tiltækar í tilföngunum, sem takmarkar grundvöll fyrir ítarlegri samanburð á alþjóðlegri umfjöllun.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um hven Mead, 21: hromadske heldur því fram að hún hafi starfað til 9. júlí 2021, en НВ bendir á að hún hafi yfirtilsto Lundið um borð apríl 2021 og að sumar heimildir geti júlí 2021.
Baksvið
Yulia Mendel var blaðamannafulltrúi Zelenskys frá 3. júní 2019 til 9. júlí 2021, og hafði áður unniðast starf á hvilguðum ICTV-felör, Espreso TV, 112 Ukraine og Inter, auk samstarfs við The New York Times og Politico. Í maí 2026 veitti hún Tucker Carlson viðtal þar sem hún sakaði Zelensky um að hafa verið tilbúinn að afhenda Donbas til Rússlands árið 2022, um peningaþvætti og um notkun fíkniefna í klúbbum, og kallaði fyrrverandi yfirmann skrifstofu forseta, Andriy Yermak, „hættulegustu mann í valdi“. Miðstöð baráttu gegn upplýsingafals sagði fullyrðingar hennar samræmast lykilfrásögnum rüssnks áróðurs. Í desember 2025 hafði Mendel einnig fullyrt í þætti „Svoboda Live“ að Yermak hefði sannad Zelensy að hvorki kæmi til fullnaðar innrás Rússa né í ágúst 2026 í vikublaðinu Le Journal du Dimanche kallað hún Zelensky „aðalnýjasta stríðsins“, sakað hann um einræði og gagnrýnt fyrirkomulag herkvaðningar í Úkraínu.