Úkraínska hernaardeild HUR varar við því að áróðursherferð sé í gangi gegn stofnuninni

Hvers vegna þetta skiptir máli

Yfirlýsing HUR er opinber viðvörun frá einni af öryggisstofnunum Úkraínu um að henni stafi ógn af skipulögðum upplýsingaárásum, og hún var sett fram í kjölfar vopnaðs átakas milli tveggja öryggisstofnana ríkisins á stríðstímum. Yfirlýsingin sýnir einnig að HUR vill hafa áhrif á fjölmiðlaumhverfið með því að hvetja blaðamenn og bloggara til að tilkynna til löggæslu ef þeim er boðið greiðsla fyrir að birta efni gegn stofnuninni. Aðgerðir forsetans – afsögn Khramovs og harðorð ummæli – sýna að stjórnvöld taka átökunum alvarlega og að ágreiningur á milli öryggisstofnana er orðinn pólitískt viðkvæmt málefni.

Hvað gerðist

Aðalnámsstjórn hersins (HUR) birti 3. september yfirlýslu þar sem fram kom að skipuleg áróðursherferð sé í gangi til að gera hernaardeildina og bardagasveitir hennar tortryggilegar. Samkvæmt HUR eigi skipuleggjendur að virkja fjölmiðla, bloggara og Telegram-rásir með vafasama orðspor, m.a. gegn fjárgreiðslu, og stofnunin hvatti almenning til að treysta aðeins staðfestum opinberum heimildum. HUR hvatti einnig blaðamenn og bloggara til að hafa tafarlaust samband við löggæslu ef þeim er boðið að birta eða dreifa óstaðfestum efni, og staðfesti að starfsmenn HUR haldi áfram að sinna verkefnum sínum í stríðinu gegn Rússlandi.

Yfirlýsingin var sett fram í kjölfar vopnaðs átakas á milli HUR og öryggisþjónustunnar SBU á Shumskoho-stræti í Berezniaky-hverfi Kænugarðar 2. september, þar sem Alfa-sérsveit SBU notaði vopn og nokkrir HUR-sveitarmenn særðust. SBU tengdi átakið rannsókn á ætluðum tengslum Stepan Kaplunov, aðstoðarforingja RDK, við rússnesku FSB; Kaplunov, lögmaður hans og foringi RDK, Denys Kapustin, segja að hann hafi verið rænt 23. ágúst af mönnum sem gáfu sig út fyrir lögreglu og að hann hafi verið neyddur til að játa FSB-tengsl. SBU birti 3. september myndband þar sem Kaplunov virðist viðurkenna tengsl við FSB; Kaplunov hafnar þeim og segir umrædda játingu falsaða. Forseti Volodymyr Zelensky sagði átökin "skammarleg" og krafðist starfsmannabreytinga, og sagði sama dag af sér Oleh Khramov, yfirmann deildar SBU um friðhelgi ríkisleyndarmála. Skrifstofa ríkissaksóknara opnaði forkönnun á bæði skotárásinni í Kænugarði og á ætluðu ráni Kaplunovs.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir fjölmiðlar birtu yfirlýsingu HUR nær óbreyttri og lögðu áherslu á viðvörun HUR um skipulagða áróðursherferð. Úkraínskir titlar notuðu hlutlausa eða HUR-hliðstæða orðalagi eins og „HUR skýrir frá herferð gegn hernaardeildinni" eða „HUR varar við upplýsingaherferð". Margar úkraínskar fréttastofur settu yfirlýsinguna í samhengi við átökin milli SBU og HUR, skotárásina í Kænugarði 2. september og mál Kaplunovs, og fluttu bæði sjónarhorn SBU og Kaplunov og lögmanns hans. Allar uppsprettur efnisins eru úkraínskar, aðallega á úkraínsku, og umfjöllunin endurspeglar hagsmuni og afstöðu innanlands um deiluna milli öryggisstofnananna.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Ágreiningur er á milli SBU annars vegar og Kaplunov, lögmanns hans og RDK-foringjans Denys Kapustin hins vegar um aðdraganda játningar Kaplunovs. SBU heldur því fram að handtakan hafi átt sér stað í tengslum við rannsóknaraðgerðir og að Kaplunov hafi frjálslega viðurkennt FSB-tengsl á myndbandi. Kaplunov og lögmaður hans halda því hins vegar fram að hann hafi verið rænt 23. ágúst af mönnum sem gáfu sig út fyrir lögreglu, að hann hafi verið neyddur til játningar undir ógnunum og að dvalarstaður hans eftir að hann var látinn laus sé óþekktur. Til viðbótar kemur fram í umfjöllun Hromadske Radio að yfirlýsing SBU um sameiginlega aðgerð með HUR hafi upphaflega birst á opinberum síðum HUR en síðar verið fjarlægð, sem bendir til þess að staðan um sameiginlega aðgerð sé ekki óumdeild.

Baksvið

Átökin 2. september á Shumskoho-stræti í Berezniaky-hverfi Kænugarðar voru óvenjuleg átök milli tveggja öryggisstofnana Úkraínu á stríðstímum, þar sem Alfa-sérsveit SBU notaði vopn og nokkrir bardagamenn af hálfu HUR særðust. SBU tengdi átökin rannsókn á ætluðum FSB-tengslum Stepan Kaplunov, aðstoðarforingja RDK. Kaplunov, lögmaður hans og RDK-foringi Denys Kapustin segja að hann hafi verið rænt 23. ágúst af mönnum sem gáfu sig út fyrir lögreglu og að hann hafi verið neyddur til að játa undir þrýstingi. SBU birti 3. september myndband þar sem Kaplunov virðist viðurkenna FSB-tengsl; Kaplunov hafnar því og segir játuninguna þvingaða. Skrifstofa ríkissaksóknara opnaði forkönnun á bæði skotárásinni í Kænugarði og á ætluðu ráni Kaplunovs. Forseti Zelensky sagði af sér Oleh Khramov, yfirmann deildar SBU um friðhelgi ríkisleyndarmála, og kallaði atburðinn „skammarlegan". Yfirlýsing HUR um áróðursherferðina var birt í þessu umdeilda umhverfi.