Band Bandaríkin frestar sendingu PAC-3 eldfyldinga til Úkraínu
Band Bandaríkin heldur um að PAC-3 eldfyldingar til Patriot kerfa landsins, en eldri PAC-2 eldfyldingar halda áfram að koma í gegnum PURL áætlunina. NATO- bandið hefur ekki fullt tryggt hvort sendingar verði samþykktar eða hvenær þær komi, en réttar þar um ríkisstjórn Bandaríkjanna því að rétt sé búist við því að innleiðslan tengist því að Finnmark enda fyrir 3. nóvember.
Helstu atriði
- Band Bandaríkin frestar PAC-3 eldfyldingar sem ætlaðar eru til að skjota niður bjóðvegna eldfyldingum, en PAC-2 eldfyldingar halda áfram að koma samkvæmt PURL.
- NATO-bandið hefur ekki fullt tryggt hvort sendingar PAC-3 verði samþykktar eða hvenær þær komi til Úkraínu.
- Úkraína hefur fengið 24 Patriot-eldfyldingar frá Bandaríkjum á síðustu þrjú mánuðum, sem samsvarar að meðaltali 12 á mánuði.
- Forsætisráðherra Úkraínu sagði 26. október að landið hafi næstum mánuð beðið eftir undirskrift samnýtingar yfir eldfyldingar til Patriot og NASAMS.
- Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, bað bandið að afhenda Úkraínu eigin birgðir af Patriot-eldfyldingum í tvígildum samningum.
- Evrópskja ráðherrastefnan samþykkti 6,1 milljarða evra til varnarinnkaupa fyrir Úkraínu, þar af 3,2 milljarða fyrir kaup með sérstökum undanþágum, m.a. PAC-3.
- Evrópskja ráðherrastefnan bað um tafarlausa afhendingu keyptra eldfyldinga, en greindi ekki upphæðina sem ætluð PAC-3 vegna öryggis starfsins.
Hvers vegna þetta skiptir máli
PAC-3 eldfyldingarnar eru ætlaðar einkum til að skjota niður bjóðvegna eldfyldingar, svo seinkunin beint snertir getu Úkraínu til að bregðast við rússískum eldfyldingaárásum. Aðeins 12 eldfyldingar í mánuði eru langt undir þörfum landsins og hafa tengst miklu tapi. Auk þess styrkja gagnrýnin að framlagning yfir fjölda evraskra lánaþjónusta, enn þar sem fullur útskýringur á seinkuninni hefur ekki komið fram.
Hvað gerðist
Band Bandaríkin hefur frestað sendingu PAC-3 eldfyldinga til Patriot kerfa til Úkraínu, meðan eldri PAC-2 eldfyldingar, sem hafað eru notaðar aðallega gegn flugvélum og flugeldum, halda áfram að berast Úkraínu samkvæmt PURL áætluninni. Zeleniskij sagði að landið væri búist við 23 eldfyldingar til Patriot og hefði fengið aðeins 24 frá Bandaríkjum á þrjú mánuði. Samþykki fyrir viðbótarsendingar er enn í bið hjá Bandaríkjanna verkfærráðherra, og NATO-heimildarmenn hafa ekki fullt tryggt hvenær þær myndu koma. Þetta kom í ljós eftir að fréttir voru um að flestum eldfyldingum í rússískri árás 14. október hafi ekki verið skotið niður vegna skorts á eldfyldingum. Þar auk að sagði Zeleniskij að 21 bjóðvegna eldfyldingar hefðu verið sendar yfir Kyív í nótt 22. október án того að þekkt væri niður skotið. Millisambandsstefnin bað um tafarlausa afhendingu keyptra eldfyldinga og Rütte bað NATO- bandið að afhenda eigin birgðir, en Grikkland og Spánar tiltóku þótt þeir hefðu birgðir af PAC-2.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir upprunnir leggja áhersla á því að núverandi afhendingar séu of litlar til að mæta þörfum landsins. Þeir halda fram því að tafarlaus afhending PAC-3, samþykki fyrir keyptar evrískar sendingar og aukinni samvinnu Evrópu séu lykill að því að bregðast við bjóðvegna árásum. Íslenska ríkisstjórnin bið sérstaklega Þýskaland, Bretland, Frakkland, Pólland og Ítalíu um að afhenda 10% birgða sinna af Patriot- og IRIS-T-eldfyldingum gegn framtíðar afhendingum. Aðeins 12 eldfyldingar í mánuði eru um fjögur sinnum minna en flutningstaktinn undir stjórn Joe Biden, samkvæmt Zeleniskij.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Megin hefur að þessu að NATO-bandið hefur áhyggjur af því að Bandaríkin samþykki ekki eða afhendi fleiri eldfyldingar fyrir 3. nóvember, þegar haldin eru millibingskosningar í Kongressi Bandaríkjanna. Athygilmenn hafa einnig velt á því hvort seinkunin tengist yfirþressu á Kyiv í friðarviðræðum við Rússland eða endurtekinni hernaðarþörf Bandaríkjanna vegna Íрана. Evrópskja ráðherrastefnan hefur veitt 3,2 milljarða evra af samtals 6,1 milljarða evra í varnarinnkaupum fyrir Úkraínu undir sérstökum undanþágum frá reglum ES, en ekki upplyst hve mikið af fjölgunni ætlað PAC-3.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Mat á falli amerískra birgða af Patriot-eldfyldingum eru ólík. CSIS gerði 27. júlí 2026 áætlun um að PAC-3 birðir hefðu fækkað um þriðju, frá yfir 2.300 í minna en 830, en aðrir greiningar telja fallið vera um hálft. Skýringar á seinkuninni eru einnig ólíkar. Bandarísk embætti tengja hana við áhættu á að vega saman skuldbindingar gagnvart samstarfsaðilum og eigin öryggisþörf en hafa útilað viljandi áætlun um að skaða Úkraínu. NATO-heimildarmenn telja hins vegar að hún gangi til að beita þrýstingi á Kyiv, en fyrrverandi sendiherra í NATO Kurt Volker bendir á að hún geti tengst þörf Bandaríkjanna í hernaði gegn Íran.
Baksvið
PAC-2 eldfyldingar eru notaðar einkum gegn flugvélum og flugeldum, en PAC-3 eru hannaðar einkum fyrir bjóðvegna markmið. Bandaríkin framleiða um 60–65 Patriot-eldfyldingar í mánuði; framleiðsla einnar tekur næstum tvö ár og kostar meira en fjórum milljónum dollara. CSIS áleit að PAC-3 birðir Bandaríkjanna hefðu fækkað um þriðju 27. júlí 2026. Evrópskar ríki hafa keypt Patriot-eldfyldingar fyrir Úkraínu, en þær hafa ekki verið afhentar og Pentaagon hefur ekki skýrt ástæðuna. Áætlanir um lisenseraða framleiðslu eldfyldinga í Úkraínu hafa ekki komist á fram. Seinkun PAC-3 er rædd á háu stjórnmálaþungi, en fræðilegur tími er ekki þekktur.