Rauða krossinn hefur ekki haft aðgang að úkraínskum stríðsföngum í Rússlandi síðan 2024
Alþjóðasamtök Rauða krossins (ICRC) hafa ekki komist inn í rússneskar fangelsar til að heimsækja úkraínska stríðsfanga síðan árið 2024. Talsmaður samtakanna staðfesti þetta gagnvart Reuters föstudaginn 18. september. Rússland neitar að beita pyndingum eða illri meðferð á fangana, en saksóknarar Sameinuðu þjóðanna hafa safnað sönnunargögnum um kerfisbundna pyndingu í rússneskum fangelsum.
Helstu atriði
- ICRC hefur ekki haft aðgang að úkraínskum stríðsföngum í Rússlandi síðan 2024, staðfest af talsmanni 18. september
- Forseti ICRC, Mirjana Spoljaric, reiddi upp aðgangsmálið í heimsókn sinni til Rússlands í júlí
- Rannsóknarmenn Sameinuðu þjóðanna hafa safnað söfnunargögnum um kerfisbundna pyndingu á úkraínskum fóngum
- Rússland neitar pyndingum og illri meðferð
- Í maí 2026 sagði samhæfingarstjórn Úkraínu að að minnsta kosti 375 úkraínskir fangar hefðu ekki snúið aftur á lífi
- Genfarsamningarnir frá 1949 veita ICRC rétt til að heimsækja stríðsfanga og kanna aðstæður þeirra
Hvers vegna þetta skiptir máli
Bráðabirgðalega lokun á aðgangi ICRC í um tvö ár vekur alvarlegar áhyggjur af öryggi og meðferð úkraínskra stríðsfanga í rússneskri varðveislu. Saksóknarar Sameinuðu þjóðanna hafa safnað sönnunargögnum um kerfisbundna pyntingu, á meðan Rússland neitar slíkri meðferð – bein staðreyndadeila um aðstæður í fangelsum. Úkraínsk yfirvöld hafa greint frá að minnsta kosti 375 úkraínskum föngum sem ekki snéru aftur á lífi, og á líkum sumra þeirra hafa fundist merki um pyntingar og synjun læknisaðstoðar.
Hvað gerðist
Þann 18. september staðfesti talsmaður Alþjóðasamtaka Rauða krossins (ICRC) gagnvart Reuters að samtökin hafi ekki haft aðgang að úkraínskum stríðsföngum í Rússlandi síðan árið 2024. Forseti ICRC, Mirjana Spoljaric, hafði áður reitt upp aðgangsmálið í heimsókn sinni til Rússlands í júlí og hvatt til gagnsæis um aðstæður í fangelsum. Rannsóknarmenn Sameinuðu þjóðanna hafa söfnunargögnum safnað um kerfisbundna pyntingu úkraínskra fanga í rússneskum fangelsum, og á líkum sumra fallinna fanga hafa fundist merki um pyntingar og synjun læknisaðstoðar. Rússland hefur alfarið neitað því að beita pyntingum eða illri meðferð á fangana.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk fjölmiðlaumfjöllun byggist á fréttum Reuters og beinir sjónum að því hvernig Rússland hefur hindrað aðgang ICRC að úkraínskum stríðsföngum til langs tíma. Umfjöllunin dregur fram raddir íslenskra stofnana eins og Dmytro Lubinets, mannréttindafulltrúa Úkraínu, og samhæfingarstjórnarinnar, og setur úkraínska fjöldatölu um fallna fanga í forgrunn. Einnig er lögð áhersla á andstæðuna milli rússneskrar afneitunar á pyntingum og sönnunargagna Sameinuðu þjóðanna um kerfisbundna misþyrmingu.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um nafn forseta ICRC: önnur kallar hana Mirjana Spoljaric, hin Svitlana Spolyarich.
Baksvið
ICRC er með aðsetur í Sviss og starfar samkvæmt Genfarsamningunum frá 1949, sem veita samtökunum rétt til að heimsækja stríðsfanga og kanna aðstæður þeirra, meðferð, fæði og aðgang að læknisaðstoð. Í febrúar 2025 var greint frá því að Rússland héldi úkraínskum föngum í yfir 180 þýðafangelsum, og fulltrúar ICRC komust aðeins inn í hluta þeirra. Dmytro Lubinets, mannréttindafulltrúi Úkraínu, hefur sagt að skortur á aðgangi ICRC geri það erfiðara að staðfesta að einstaklingar séu í haldi.