Zelenskíj skipar Anton Kovaljskíj tímabundinn yfirsaksóknara
Forseti Úkraínu, Volódýmír Zelenskíj, skrifði undir tilskipun nr. 946/2026 þar sem Anton Kovaljskíj, fyrrverandi yfirmaður saksóknarembættisins í Khmelnytskyí-héraði, er skipaður tímabundinn yfirsaksóknari Úkraínu. Skipunin kemur daganna eftir að Ruslan Kravtsjenkó var leystur frá starfi og á meðan rannsókn NABU og SAP á skipulagðri brotasamtökum innan saksóknarembættisins stendur yfir.
Helstu atriði
- Forseti Volódýmír Zelenskíj skrifði undir tilskipun nr. 946/2026 og skipaði Anton Kovaljskíj tímabundinn yfirsaksóknara Úkraínu.
- Tilskipunin var gefin út skv. 2. mgr. 11. gr. laga Úkraínu um lagalegt ástand hernástandstímabila.
- Anton Kovaljskíj var áður yfirmaður saksóknarembættisins í Khmelnytskyí-héraði frá 1. júlí 2025.
- Þann 15. september skrifaði Zelenskíj undir tilskipun um að leysa Ruslan Kravtsjenkó frá embætti yfirsaksóknara.
- Þann 15. september samþykkti Verkhovna Rada, þjóðþing Úkraínu, kvaddningu Kravtsjenkó með 317 atkvæðum gegn því.
- Fráfall Kravtsjenkó varð í kjölfar rannsóknar NABU og SAP á skipulagðri brotasamtökum innan saksóknarembættisins, sem sögð var að hafi tekið við mútum frá svikasímaþjónustum.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Yfirsaksóknarembættið er miðstöð stjórnsýslu og saksóknar í Úkraínu og leiðtogi þess hefur áhrif á rannsóknir á stórum málum, þar á meðal spillingarmálum. Skipun tímabundins yfirsaksóknara án fasts tilnefningar eykur völd forsetaembættisins gagnvart embættinu á meðan átök milli forsetaembættisins og spillingarvarnarstofnana standa yfir.
Hvað gerðist
Forseti Volódýmír Zelenskíj skrifði undir tilskipun nr. 946/2026 og skipaði Anton Kovaljskíj tímabundinn yfirsaksóknara Úkraínu. Tilskipunin var undirrituð 17. september 2026 samkvæmt flestum heimildum, á grundvelli 2. mgr. 11. gr. laga Úkraínu um lagalegt ástand hernástandstímabila, sem heimilar forseta að skipa tímabundinn yfirsaksóknara án samþykki þingsins. Kovaljskíj var áður yfirmaður saksóknarembættisins í Khmelnytskyí-héraði frá 1. júlí 2025; áður hafði hann stýrt saksóknarembættinu í Chernivtsí-héraði og verið staðgengill yfirmanns saksóknarembættisins í Vinnytsia-héraði. Hann er fæddur 12. maí 1984 í Vinnytsia og lauk lögfræðinámi við Þjóðarakademíu saksóknarembættis Úkraínu árið 2011. Skipunin fylgir því að Ruslan Kravtsjenkó var leystur frá embætti yfirsaksóknara með tilskipun forseta 15. september og Verkhovna Rada samþykkti fráfall hans sama dag með 317 atkvæðum. Kravtsjenkó hafði verið skipaður yfirsaksóknari 17. júní 2025. Fráfall hans varð í kjölfar rannsóknar NABU (þjóðleg spillingarvarnarstofnunar Úkraínu) og SAP (sérstaks saksóknarsviðs) á skipulagðri brotasamtökum innan saksóknarembættisins, sem sögð var að hafi tekið reglulega við mútum frá svikasímaþjónustum og þvegið eignir. Þann 14. september hafði Kravtsjenkó lýst því yfir að hann hefði skrifað undir grun um brot á hendur Semen Krývonís, forstöðumanni NABU, og einstaklingi tengdum Oleksandr Klýmenko, yfirmanni SAP. Saksóknarembættið sjálft hafnaði þeim fullyrðingum um kvöldið og sagði viðeigandi færslur hafa verið fjarlægðar úr skrá rannsókna. Þetta er umhverfið sem Kovaljskíj tekur við starfi tímabundins yfirsaksóknara í.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir fjölmiðlar leggja áherslu á stofnanlegt samhengi málsins: fráfall Kravtsjenkó, rannsókn NABU og SAP á skipulagðri brotasamtökum innan saksóknarembættisins og yfirlýsingar Kravtsjenkó um grun á hendur spillingarvarnarstofnunum. Skipunin er sett í samhengi við átök milli forsetaembættisins og spillingarvarnarstofnana. Í umfjölluninni er einnig lögð áhersla á feril Kovaljskíjs, tengingu hans við Khmelnytskyí-málið þar sem um 50 saksóknarar í héraðinu höfðu skráð fötlun, og skoðanir sérfræðinga um að tímabundinn yfirsaksóknari skipaður á þennan hátt sé háður forsetaembættinu og takmarkaður í athöfnum sínum.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um dagsetningu tilskipunarinnar sem skipar Kovaljskíj: sumar segja 17. september 2026 en ein heimild dagsetur hana fimmtudaginn 19. september. Einnig eru heimildir ekki sammála um hvort NABU og SAP tilkynntu um rannsókn sína á skipulagðu brotasamtökunum 4. eða 5. september.
Baksvið
Skipun Kovaljskíjs byggir á 2. mgr. 11. gr. laga Úkraínu um lagalegt ástand hernástandstímabila, sem heimilar forseta að skipa tímabundinn yfirsaksóknara án samþykkis þingsins. Kovaljskíj kom í stað Oleksíjs Olíjník sem var leystur frá embætti yfirmanns saksóknarembættisins í Khmelnytskyí-héraði 17. október 2024 í kjölfar fötlunarskandalsins þar sem um 50 saksóknarar í héraðinu höfðu skráð fötlun; í kjölfarið sagði þáverandi yfirsaksóknari Andríj Kostín af sér í október 2024 og Kravtsjenkó tók við embættinu síðar.